Rusya’da Yaşayan Ahıska Türklerinin Günümüz Dilinde “Aile” Kavram Alanı
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17756041Anahtar Kelimeler:
Ahıska Türklerinin Dili, Semantik Alan, Tematik GrupÖzet
Günümüzde Rusya Federasyonu'nda ikamet eden Ahıska Türklerinin dili, en az çalışılan Türk dillerinden biri olmaya devam etmektedir. Bu durum, görünüşe göre ulus temsilcilerinin diasporası ve kompakt yerleşimi, Ahıska Türklerini konuşanların ana dillerinin özelliklerini koruma ve araştırma konularındaki yetersiz faaliyet ve katılımı, Ahıska Türk dilinin sözlükbilimindeki boşlukları doldurmayı amaçlayan sistematik araştırmaların eksikliği ve diğer açıklanamayan faktörlerden kaynaklanmaktadır. Astrahan bölgesinde ikamet eden yerli Ahıska Türklerinin (çoğunlukla birinci ve ikinci kuşak) kendiliğinden oluşan sözlü söylemlerinden bir örneklem üzerine kurulu bu çalışma, incelenen dildeki herhangi bir dil için temel olan "aile" anlam alanını tanımlamayı amaçlamaktadır. Bu, Ahıska Türk dil kültürünün temsilcilerinin dünya görüşünü anlamamızı sağlayacaktır. Çalışma, incelenen anlam alanının öz, yakın ve uzak çevrelerini belirlemiş ve ara çevrenin özsel özelliklerini ortaya koymuştur. Örneklem, anlamsal ölçütlere dayanarak, Ahıska Türklerinin modern dilinde ailenin bütüncül bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunacak tematik gruplara da ayrılmıştır. Çalışmada, alandaki dilde ailenin bir değer olarak algılanmasıyla ilgili etnokültürel bilgiler belirlenmiş ve betimlenmiştir. Genel bilimsel yöntemler (görüşmeler, hedefli örnekleme, analiz, sentez, karşılaştırma ve genelleme) ve dilbilimsel yöntemler (betimsel yöntem, anlamsal analiz ve nicel yöntem) bir arada kullanılmıştır.
Referanslar
Abdrassimova, A.Е., Zhiyembay, B.S. Kazakh and Russian borrowings in the language of the Turkish Diaspora of the Republic of Kazakhstan // Bulletin of the L.N. Gumilyov Eurasian National University Political Science. Regional Studies. Oriental Studies. Turkology Series. № 1 (126)/2019. Р. 157-162.
Белковский, С.В. (2013) Концепт «семья» в современной массовой российской прессе // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2013. № 4-2. 193–199.
Деткова, В.А. (2013) Отражение гендерной ментальности в русских и английских паремиях семантической группы «Семейные отношения». [Электронный ресурс] https://cyberleninka.ru/article/n/otrazhenie-gendernoy-mentalnosti-v-russkih-i-angliyskih-paremiyah-semanticheskoy-gruppy-semeynye-otnosheniya (дата обращения 11.10.2025).
Добровольская, Е.В. (2005) Концептуализация семьи в русской языковой картине мира: дис. … канд. филол. наук. Новосибирск, 2005. 203 с.
Кузьмина, Г.Ш. (2005) Синергетика концептосферы С.Т. Аксакова как русской языковой личности в дилогии «Семейная хроника» и «Детские годы Багрова-внука»: автореферат дис. … канд. филол. наук. Уфа, 2005. 24 с.
Кульсарина, Г.Г. (2014) Репрезентация концепта «семья (ғаилә)» в башкирской языковой картине мира (на материале фольклорных текстов) // Вестник Челябинского государственного университета. 2014. № 16 (345), 52–58.
Мержоева, З. (2009) Концепты родства в молодежном языковом сознании русских и ингушей: автореф. дис. канд. филол. наук. Саратов, 2009. 18 с.
Пронин, П.А. (2013) Семантическое поле «Семья» в русской и английской идиоматике (семантический и когнитивный аспекты). [Электронный ресурс] https://cyberleninka.ru/article/n/semanticheskoe-pole-semya-v-russkoy-i-angliyskoy-idiomatike-semanticheskiy-i-kognitivnyy-aspekty (дата обращения 02.11.2025).
Пьянкова, Т.В. (2012) Лексическое представление ассоциативно-семантического поля «Семья» в современной женской прозе (на материале произведений Л. Улицкой и Л. Петрушевской): автореф. дис. … канд. филол. наук. СПб., 2012. 21 с.
Рассадин, В.И. (2011) Звуковой строй языка турок-месхетинцев // Российская тюркология. 2011. № 2 (5), 29-40.
Симоненко, В.А. (2002) Месхетинские турки: Историческая судьба и проблемы культурной адаптации: автореф. дис…. канд. истор. н. Краснодар, 2002. 35 с.
Терпак, М.А. (2006) Английский лингвокультурный концепт «семья» и способы отражения его коннотативного содержания в языке (на материале семантического поля «Родственные отношения»): дис. … канд. филол. наук. Самара, 2006. 204 с.
Усманов, А.О. (2017) К вопросу о конституционно-правовой реабилитации месхетинских турок: политико-правовой аспект [Электронный ресурс] https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-o-konstitutsionno-pravovoy-reabilitatsii-meshetinskih-turok-politiko-pravovoy-aspekt (дата обращения 25.10.2024).
Файзиев, Р.М., Файзиева, Г.В. (2025) Узбекские заимствования в турецко-месхетинском языке // Научная мысль Кавказа. 2025. № 3, 125-133.
Файзиева, Г.В. (2025) Актуальные проблемы лексикографического описания языка турок-месхетинцев России / Г.В. Файзиева // Евразийский филологический вестник. 2025. № 3(11). 87-98.
https://biblio.uz/m/articles/view/personalia-отклики-реплики-полемика-месхетинцы-месхи-и-месхетия
https://ru.wikipedia.org/wiki/Турки_в_России#cite_note-автоссылка1-1
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Galina Fayzieva

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
